8-19-Wankel-op-de-voeten-hyperventilatie-tast-posturele-stabiliteit-aan-127419983

Wankel op de voeten: hyperventilatie tast posturele stabiliteit aan

Er is spaarzaam onderzoek gedaan over het effect van hyperventilatie op de posturele stabiliteit met traditionele stabilometische metingen. De auteurs willen dit onderzoek daarom uitbreiden door naast stabilometrische maten ook te kijken naar de frequentie spectra in het stabilometrische signaal. De auteurs onderzochten het effect van hyperventilatie op houdingscontrole en vergeleken dit met normaal ademen en met het inhouden van de ademhaling (apneu).

Methode

Ze onderzochten daarvoor 107 gezonde vrijwilligers in de leeftijd 18-30 jaar. De groep bevatte ongeveer evenveel vrouwen als mannen. Eerst stonden ze 30 seconden stil op een krachtplatform ( = normale ademhaling), vervolgens moest men 20 seconden de ademinhouden, en tot slot moest men 20 seconden zo snel en diep mogelijk in- en uitademen ( = hyperventileren).
De variantie en de snelheid van de verplaatsing van de projectie van het lichaamszwaartepunt op de vloer (COP: center of pressure) werd opgetekend in mediolateral richting en in anterior-posterior richting. Bovendien werd de grootte van het oppervlak berekend dat tijdens deze uitslagen gebruikt werd. Naast deze traditionele metingen werden ook frequentie spectra analyses uitgevoerd ten aanzien van deze bewegingen.

Resultaten

Er waren geen verschillen in stabilometrische maten tussen rustig ademen en het inhouden van de adem (apneu). Het inhouden van de adem beïnvloedt dus niet de posturele controle. Hyperventilatie liet echter wel duidelijk de stabilometrische uitslagen toenemen, wat indicatief is voor een afname in posturele stabiliteit.
Bij zowel het inhouden van de adem als bij hyperventilatie ontstond er bovendien een toename in hoog frequente bewegingen. Dit was bij hyperventilatie aanzienlijk meer uitgesproken.

Opmerkingen samenvatter

In de bespreking stellen de auteurs dat een rustige ademhaling weliswaar door werkt in de stabilometrische maten, maar dat dit geen significant verschil geeft ten opzichte van de adem inhouden. De toename in hoge frequente bewegingen tijdens het inhouden van de adem is volgens de auteurs toe te schrijven aan toename in spiercontracties (zonder adembeweging) van de ademhalingsspieren. Deze frequentie toename beïnvloede echter niet de posturele controle.
Het hyperventileren taste echter wel in sterke mate de posturele controle aan in zowel mediolaterale richting als anterior-posteriore richting. Deze afname in posturele controle correleerde voor een deel met de toename in ademfrequentie. De adembeweging op zich verstoort blijkbaar al enigszins de balans. Het kan echter ook zijn dat de hypocapnie, die nagenoeg direct bij hyperventileren ontstaat, een nadelig effect heeft op de doorbloeding en de excitatie van het zenuwstelsel. Somatosensorische (proprioceptieve) vezel zijn bij een hypocapnie sterker geëxciteerd en kunnen zo de sensomotorische integratie verstoren.
Hoog frequente bewegingen correleert met proprioceptieve activiteiten. Mogelijk dus dat de toename in hoog frequente bewegingen tijdens hyperventilatie mede duidt op een verstoring van de proprioceptie tijdens het staan.
Dit onderzoek is belangrijk voor fysiotherapeuten die werken met patiënten met klachten suggestief voor het hyperventilatie syndroom of met patiënten met een paniekstoornis van het respiratoire subtype. Deze patiënten klagen soms over onvaste gevoelens tijdens staan. Vaak is er ook een versterkte postural sway aanwezig. Deze patiënten vinden het al moeilijk om figuurlijk gesproken zich in het leven staande te houden door de verstoorde informatie verwerking door hyperarousal. En vervolgens komt er vanuit het zich letterlijk staande houden ook nog eens een bombardement van ‘wankele’ en onduidelijke stimuli binnen. Dat draagt niet bij aan de stabiliteit gevoelens, in lichamelijke of psychische zin.
Adem training gericht op het verminderen van de versnelde ademfrequentie, ontspanning en mindfulness training met de bodyscan als centrale interventie kunnen bijdragen aan meer stabiel en ‘geaard’ staan. Geaard staan (grounded) is weliswaar een oude maar populaire softsector term maar is vanuit recent mindfulness onderzoek weldegelijk een goed gekozen term. De patiënt kan zowel meer lichamelijke- als mentale rust en stabiliteit ontwikkelen door frequente bodyscans te doen met enig accent ook op de voeten/benen/bekken en adem. Dit kan in lig, maar kan ook uitgebouwd worden naar lopen en staan.

Malakhov, M. V., et al. (2014). “Assessment of influence of breath holding and hyperventilation on human postural stability with spectral analysis of stabilographic signal.” Human Physiology 40(1): 90-95.

Peter van Burken

Peter van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Meer nieuws van psychfysio:

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 3000+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Nieuwsbrief

Elke twee weken 3 tot 6 samenvattingen voor fysiotherapeuten. Gratis, al 16 jaar lang. 6000+ fysiotherapeuten gingen je voor.

Volg ons op facebook:

Database met 1500+ artikelen

Najaar 2022

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 14 maart 2023. Prijs € 1395,-…

Voorjaar 2023

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 12 januari 2023. Prijs € 495,-…

Vrouw stretcht mindfull tegen rugpijn.

Belevingsgericht lichaamswerk binnen de fysiotherapie

5 dagen. Start 14 januari 2023. Prijs € 995,-…

Pijn- en Stressmanagement technieken

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 19 januari 2023. Prijs € 595,-…

De Mindful Fysiotherapeut

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 10 februari 2023. Prijs € 1395,-…

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

3 dagen. Start 8 maart 2023. Prijs € 595,-…

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 14 maart 2023. Prijs € 1395,-…

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 30 maart 2023. Prijs € 1395,-…

De Running Fysiotherapeut

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 10 mei 2023. Prijs € 995,-…

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Wervelkolom -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 14 juni 2023. Prijs € 975,- …

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Extremiteiten -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 16 juni 2022. Prijs: € 975,-…

kngf-logo-klein
keurmerk-fysiotherapie-logo-klein
crkbo_instelling_rgb
NRTO_keurmerk-170px