Additional menu

Spierzwakte aanpakken bij voetpijn?

Zo’n 14-42% van de volwassenen heeft een vorm van voetpijn. Vaak gaat het gepaard met een vervorming van de voet, zoals bijvoorbeeld hallux valgus.  De relatie tussen voetpijn en spierzwakte is bidirectioneel. Een theoretisch model van pijngerelateerde inactiviteit is grotendeels gebaseerd op het vermijden van de pijn. De inactiviteit kan verminderde spierkracht veroorzaken, wat weer kan leiden tot minder spierondersteuning van de voetboog waardoor weer andere klachten aan bijvoorbeeld de plantaire fascia kunnen ontstaan. Spieratrofie komt vaak voor bij de aanwezigheid van pijn, maar het exacte mechanisme erachter is complex en multifactorieel. Het meten van kracht van de voetspieren is deels mogelijk, maar de intrinsieke kracht van de voet is moeilijk geïsoleerd te meten, en grotendeels zelf onmogelijk en is alleen met MRI goed te meten. Gezien de hoge prevalentie van voetpijn, was het doel van dit systematische review om de relatie tussen voetpijn en spierzwakte van de voet te evalueren en daarnaast spierafmeting als indicatie voor kracht. Doel is om op die manier potentiële gerichte behandelmethodes vast te stellen.

Methode

Artikelen die een associatie tussen voetpijn en voetspieren onderzochten werden geïncludeerd in de studie. De methodologische kwaliteit werd vastgesteld door middel van de gemodificeerde Quality Index Tool (Downs, 1998). Afhankelijk van welk type studie werden er subgroepen van deze lijst wel of niet gebruikt.

Resultaten

Acht studies werden geïncludeerd in het review. De scores op de Quality Index Tool varieerden van 55 tot 85%, met een gemiddelde van 74%. Zes van de acht studies werden geclassificeerd als hoge kwaliteit (een score van meer dan 75%). Het totale aantal participanten in de 8 studies was 1023, variërend van 8 tot 312 deelnemers van 22-86 jaar.  De oorzaken van de voetpijn waren zeer uiteenlopend, waaronder niet-specifieke voetpijn, artrose van metatarsofalangeale I, hallux valgus en plantaire hielpijn. Een meta-analyse kon niet uitgevoerd worden vanwege de heterogeniteit van de studies.

Mate van pijn

De ernst van de pijn varieerde van 18,8 op een schaal van 100, tot een score van 6,8 op een schaal van 10. De duur van de pijn varieerde van 4 tot 40 maanden.

Spierkracht

Zes studies maten de spierkracht door middel van een teenflexie taak, waarvan bij vier in zittende positie met een handheld dynamometer. Eén studie nam daarbij ook de adductiekracht mee.

Spieromvang

Twee studies analyseerden de spieromvang . Een studie bekeek de spieratrofie in het achterste deel van de voet, de andere studie bekeek de hele lengte van de voet.

Associaties tussen voetpijn en spierzwakte of – omvang

Vijf studies vonden een significante relatie tussen voetpijn door verschillende oorzaken en een verminderde flexiekracht van de tenen. Een studie rapporteerde een significante relatie tussen spieromvang in de voorvoet en hielpijn. De meerderheid van de studies waarin de participanten hogere pijnlevels aangaven, rapporteerden een associatie met spierzwakte of een kleine spieromvang. Bij voetklachten die langer dan drie maanden aanhielden, vonden 3 studies  een associatie tussen teenflexie en voetpijn. Twee studies vonden geen relatie tussen pijn en spierzwakte of – omvang.

Opmerkingen samenvatter

Hoewel de oorzaken van voetpijn zeer divers waren en het aantal participanten relatief klein, werd er in 6 van de 8 studies een verband gevonden tussen voetpijn en spierzwakte. Hoe meer pijn, hoe vaker de spierzwakte werd gevonden. Dit biedt aanknopingspunten voor fysiotherapie bij mensen met klachten aan de voet. De twee studies die MRI gebruikte om de spieren te bekijken vonden beide geen afwijkingen in de spierkracht in het achterste deel van de voet. De ene studie die ook de voorvoet meenam, vond wel een relatie met de kracht in de voorvoet en de pijnklachten. Als spierzwakte gepaard gaat met voetpijn zou progressieve weerstandstraining of een andere vorm van voetoefeningen effectief kunnen zijn. Als de zwakte een gevolg is van voetpijn, wat wijst op atrofie door te weinig gebruik, is het theoretische fear-avoidance model op zijn plaats. Dit geeft dan weer andere aanknopingspunten voor de behandeling.

Bron: Latey, P.J., Burns, J., Hiller, C.E., Nightingale, E.J.(2017). Relationship between foot pain, muscle strength and size: a systematic review. Physiotherapy. Mar;103(1):13-20

Foto bij artikel van  chingyunsong / Shutterstock

Samenvatter: Marjolein Streur
Redactie: Peter van Burken.

Meer over dit onderwerp bij Psychfysio

Gravatarfoto voor Peter van Burken

Peter van Burken

Dertig jaar ervaring als fysiotherapeut/psycholoog. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Reader Interactions

Om de twee weken zes samenvattingen

Fysiotherapeut? ja nee

6000+ fysiotherapeuten ontvangen de nieuwsbrief.

Database met 1225+ artikelen

Cursussen 2020

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 7 januari 2020. Prijs 595,-...

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 9 januari 2020. Prijs 1295,-...

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 10 januari 2020. Prijs 1295,-...

Praktijk – Neurolinguïstisch Programmeren (NLP)

3 dagen. Start 13 januari 2020. Prijs 595,-...

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 15 januari 2020. Prijs 595,-...

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 28 januari 2020. Prijs 1295,-...

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 22 april 2020. Prijs 895,-...

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 22 mei 2020. Prijs 595,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 3 juni 2020. Prijs 875,-...

Data volgen

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start najaar 2020. Prijs: 875,- Inschrijven...

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start voorjaar 2021. Prijs 875,- Inschrijven...