Q-hoek bij patellofemorale pijn wordt groter in plaats van kleiner bij staan op één been

Een Q-hoek groter dan 15 graden (mannen) of 20 graden (vrouwen) wordt als een risicofactor gezien voor overbelasting van de knie. De Q-hoek is de hoek tussen de lijn die verloopt van de SIAS naar het middelpunt patella en de lijn in het verlengde van de patellapees. Niet iedereen is echter overtuigd van de diagnostische waarde van de Q-hoek. Ook de betrouwbaarheid is wisselend (de correlaties liggen tussen de 0.22 en de 1.00). Bovendien werd conventioneel de Q-hoek statisch bepaald bij staan op twee benen, terwijl de klacht van de patiënt doorgaans tijdens dynamisch bewegen op één been ervaren wordt. De Q-hoek meten terwijl men op één been staat zou daarom meer functioneel valide zijn, maar daar is volgens de auteur nog geen onderzoek naar gedaan. De auteur van dit artikel wilde bepalen wat de normale verandering in Q-hoek bij gezonden is als zij verplaatsen van twee benen naar staan op één been. Daarnaast wilde hij onderzoeken of de verandering in Q-hoek bij patiënten met unilaterale patellofemorale pijn anders is.

Methode
Aan dit onderzoek deden 60 gezonde vrouwen mee (leeftijd tussen de 18-38 jaar), en 12 vrouwen met unilaterale patellofemorale pijn (leeftijd tussen de 20-38 jaar). De Q-hoek werd in stand gemeten staand op twee benen (benen op bekken breedte uit elkaar en voeten recht vooruit). Daarna werd het gewicht verplaatst naar staan op één been.

Resultaten
Bij gezonden vond de onderzoeker bij het staan op twee benen een gemiddelde Q-hoek van ongeveer 15-16 graden. Bij het staan op één been wordt die hoek significant kleiner (ongeveer 12 graden). De regressieformule die de Q-hoek voorspelt op basis van staan op twee benen luidt = y = 0.7312x + 0.5315. Deze formule ontwikkeld vanuit de gezonde deelnemers werd daarna toegepast op de deelnemers met unilaterale patellofemorale pijn. Van deze deelnemers werd de data van de Q-hoek bij staan op twee benen ingevoerd en de verwachte Q-hoek bij staan op één been was het rekenkundig resultaat. Deze verwachte Q-hoek werd getoetst aan de werkelijke Q-hoek. De werkelijke Q-hoek bleek bij de deelnemers met 2,3 graden significant groter te zijn dan voorspeld vanuit de ‘gezonden’. Ten opzichte van de asymptomatische knie was er echter geen significant verschil met de verwachte score.

Opmerking samenvatter
Visuele inspectie van de grafiek toont dat de Q-hoek bij gezonden afneemt, maar bij patiënten gelijk blijft aan staand op twee benen. In het niet aangedane been treedt de normale vermindering wel op. Eerder onderzoek toonde al dat een vergrote Q-hoek de lokale krachten op de patella verhogen. De reden voor het niet verminderen van de Q-hoek laat de auteur in het midden. Wel haalt hij onderzoek aan dat toont dat een hypermobile voet in pronatie (Barton, e.a., 2010) of verzwakte heup abductoren (Jacobs, e.a. 2007) mogelijk een rol spelen.

Herrington, L. (2013). Does the change in Q angle magnitude in unilateral stance differ when comparing asymptomatic individuals to those with patellofemoral pain? Phys Ther Sport, 14(2), 94-97.

Peter van Burken

Peter van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Meer nieuws van Psychfysio:

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 3000+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Nieuwsbrief

Elke twee weken 3 tot 6 samenvattingen voor fysiotherapeuten.

[mc4wp_form id="9456"]

Database met 1400+ artikelen

Najaar 2022

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 14 maart 2023. Prijs € 1395,-…

Voorjaar 2023

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 12 januari 2023. Prijs € 495,-…

Vrouw stretcht mindfull tegen rugpijn.

Belevingsgericht lichaamswerk binnen de fysiotherapie

5 dagen. Start 14 januari 2023. Prijs € 995,-…

Pijn- en Stressmanagement technieken

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 19 januari 2023. Prijs € 595,-…

De Mindful Fysiotherapeut

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 10 februari 2023. Prijs € 1395,-…

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

3 dagen. Start 8 maart 2023. Prijs € 595,-…

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 14 maart 2023. Prijs € 1395,-…

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 30 maart 2023. Prijs € 1395,-…

De Running Fysiotherapeut

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 10 mei 2023. Prijs € 995,-…

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Wervelkolom -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 14 juni 2023. Prijs € 975,- …

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Extremiteiten -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 16 juni 2022. Prijs: € 975,-…

kngf-logo-klein
keurmerk-fysiotherapie-logo-klein
crkbo_instelling_rgb
NRTO_keurmerk-170px