Additional menu

Pilates oefeningen gunstig na totale knie arthroplastiek

Een totale knie arthroplastiek (TKA) kan het fysieke functioneren van de oudere artrosepatiënt aanzienlijk verbeteren. Toch zijn er een jaar na de operatie nog beperkingen in vergelijking met een gezonde groep van dezelfde leeftijd. In de periode direct na de operatie is er sprake van verminderde balans en posturale controle, en daardoor een verminderde romp controle tijdens functionele activiteiten. Het looppatroon wordt postoperatief gekenmerkt door een toegenomen ‘posturale zwaai’ door de afname in spierkracht en proprioceptie rond de knie. Het functioneren in dagelijkse activiteiten is daardoor afgenomen en ook het risico op vallen is verhoogd.
De primaire doelen van postoperatieve oefenprogramma’s na een totale knie arthroplastiek zijn: pijnvermindering, gewrichtsmobiliteit vergroten, spierkrachtherstel, verbetering van balans, en het algemene fysieke functioneren.
Helaas vermijden veel oudere patiënten het doen van oefeningen door de pijn en vermoeidheid. Daarom zou een specifiek Pilates oefenprogramma hier kunnen helpen. De Pilates methode leidt namelijk nadrukkelijk de aandacht weg van de pijn, in de richting van de ademhaling en andere objecten van aandacht. Daarnaast is aangetoond dat pilates oefeningen het evenwicht, de stabiliteit, de posturale zwaai en het proprioceptieve functioneren verbetert. Omdat er nog geen studie gedaan is naar het effect van pilates op evenwicht en levenskwaliteit bij patiënten met een knie arthroplastiek deden de auteurs hier een onderzoek naar.

Methode

Aan dit onderzoek deden 46 patiënten mee die een primaire unilaterale totale knie arthroplastiek hadden ondergaan. De chirurg en het type arthroplastiek was voor iedere patiënt gelijk. De patiënten werden randen toegewezen aan de interventiegroep en de controlegroep. Beide groepen kregen tijdens het verblijf in het ziekenhuis een standaard postoperatief oefenprogramma gericht op ‘gewicht nemen’ en bed-oefeningen. Na ontslag kreeg de controlegroep een standaard thuisoefenprogramma. De interventiegroep kreeg hetzelfde thuisoefenprogramma maar nu aangevuld met pilates oefeningen. Wekelijks werd de uitvoering van dit thuisoefenprogramma door een fysiotherapeut gecontroleerd. De metingen werden gedaan direct na ontslag uit het ziekenhuis en na het beëindigen van het zes weken durende thuisoefenprogramma. Het aangepaste Pilates programma bestond uit de volgende oefeningen:

Pre-operatief Pilates oefeningen
1e dag Instructie Pilates principes: centreren, concentreren, controle, precisie, flow en ademhaling.
0-2 weken Abdominal, hallowing exercise, Breathing, Ankle Pump. Quadriceps set, gluteal set, Heel Slide, Single Leg Kick, Abduction-Adduction, One leg circle.
2-4 weken Abdominal hallowing while sitting and prone position, Single leg kick, Side kick, up, and down, Scissors, One Leg Circle, Clamshell, Double Leg Kick, One Leg Stretch.
4-6 weken Shoulder bridge, Single leg kick with lift, Side kick, up and down with little circle, Scissors, Swimming, Double Leg Stretch, Abdominal hallowing while Standing, One leg circle with lift, Clamshell.

De volgende metingen werden afgenomen:

  • Evenwicht: Berg Balance Test (BBT).
  • Gezondheid gerelateerde kwaliteit van leven (fysiek en mentaal); Short Form-36 (SF-36). 8-subschalen.

Resultaten

De twee groepen waren bij aanvang van het onderzoek goed met elkaar vergelijkbaar. Beide groepen gaan significant vooruit in evenwicht en kwaliteit van leven. De Pilates groep gaat echter significant meer vooruit in evenwicht dan de standaard thuisoefengroep. Op kwaliteit van leven doet de Pilates oefengroep het beter op drie van de 8 variabelen. Op de andere variabelen is eer geen verschil tussen de groepen. De variabelen waar de Pilatesgroep het beter op doen zijn fysiek van aard:

  • fysiek functioneren,
  • fysieke rolbeperkingen,
  • fysieke component subschaal.

Opmerkingen samenvatter

De postoperatieve periode na een totale knie arthroplastiek is een kwetsbare periode voor de patiënt wat betreft zijn evenwicht en zijn fysieke functioneren. Dit onderzoek toont dat het toevoegen van pilates oefeningen aan een standaard fysiotherapeutisch thuisoefenprogramma meerwaarde heeft voor het evenwicht en het fysieke functioneren van de patiënt.
Binnen Psychfysio opleidingen bieden we fysiotherapeuten een opleiding in Pilates aan: Fysiopilates. Pilates is uitstekend te integreren binnen een fysiotherapeutische context. Het hierboven beschreven onderzoek laat mooi zien hoe de pilates methode ingezet wordt in een postoperatief revalidatietraject.

Bron: Karaman, A., et al. (2017). “Do Pilates-based exercises following total knee arthroplasty improve postural control and quality of life?” Physiother Theory Pract 33(4): 289-295.

Foto bij artikel door Ljupco Smokovski / Shutterstock.

© www.PsychFysio.nl
drs. P. van Burken

Meer over dit onderwerp bij Psychfysio

Gravatarfoto voor Peter van Burken

Peter van Burken

Dertig jaar ervaring als fysiotherapeut/psycholoog. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Reader Interactions

Om de twee weken 3-6 samenvattingen

Fysiotherapeut? ja nee

6000+ fysiotherapeuten ontvangen de nieuwsbrief.

Cursussen 2019

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 11 december 2019. Prijs: 875,-...

Cursussen 2020

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 7 januari 2020. Prijs 595,-...

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 8 januari 2020. Prijs 875,-...

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 9 januari 2020. Prijs 1295,-...

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 11 januari 2020. Prijs 1295,-...

Praktijk – Neurolinguïstisch Programmeren (NLP)

3 dagen. Start 13 januari 2020. Prijs 595,-...

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 15 januari 2020. Prijs 595,-...

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 28 januari 2019. Prijs 1295,-...

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 6 mei 2020. Prijs 895,-...

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 22 mei 2020. Prijs 595,-...