Multidimensioneel chronisch pijnprogramma ook voor fysiotherapeuten haalbaar

Men spreekt over chronische pijn als de pijn langer dan 3 tot 6 maanden bestaat, de pijn zijn adaptieve functie verloren heeft en niet reageert op medische behandeling. Veel patiënten binnen de fysiotherapie vallen in deze categorie. Ongeveer 20% van de bevolking in Europa heeft last van chronische pijn. Patiënten met chronische pijn hebben in het algemeen binnen de medische setting een lage prioriteit, net zoals patiënten met psychische problemen. Dit in tegenstelling tot hoge prioriteit patiënten op basis van bijvoorbeeld een cardiovasculaire aandoening.
Hoewel er uitgebreide richtlijnen bestaan om de complexiteit van chronische pijn te benaderen, schrijven huisartsen doorgaans alleen pijnstillers voor of verwijzen door naar een fysiotherapeut of  specialist. Er is echter meer mogelijk. Er is sterk bewijs dat psychologische interventies zoals cognitief-gedagsmatige interventies en Acceptance and commitment therapy een gunstig effect hebben bij chronische pijn. En ook relaxatie, geleide fantasie en mindfulness training zijn effectief gebleken, maar wat minder sterk. Het is overduidelijk dat chronische pijn patiënten een multidimensionele benadering nodig hebben. De vraag is hoe men deze benadering laagdrempelig en breed inzetbaar kan maken. De eerste lijn is daarvoor een vanzelfsprekende ingang. Veel behandelingen in effect onderzoek zijn uitgevoerd door expert psychologen bij midden- tot hoog geschoolde patiënten. Hoe effectief zijn dergelijke multidimensionele programma’s als ze uitgevoerd worden in een ‘landelijke’ regio met een lagere sociaal economische status, en als deze programma’s uitgevoerd worden door beginnend psychologen. De auteurs zetten daartoe een onderzoek op.

Methode

Enkele in- en exclusie criteria waren: de deelnemers waren ouder dan 18 jaar met chronische pijn. Ze mochten echt niet in een arbeidsconflict zitten of op goedkeuring wachten voor arbeidsongeschiktheid. Bovendien was er geen sprake van een primair psychopathologische  aandoening. Het design is eenvoudig. Een directe voor- en nameting, gevolg door een follow-up meting zes maanden later. Er is geen controle groep.

Metingen:

  • Pijn: 10-puntsschaal naar pijn intensiteit in de 24 uur voorafgaande aan het interview, en pijn intensiteit tijdens het interview.
  • Fysiek functioneren: 4-puntsschaal hoe sterk de pijn interfereert met het dagelijks functioneren de afgelopen 24 uur, en hoe sterk op dit moment. Tevens de pijn inferentie subschaal van de West Haven-Yale Multidimensional Pain Inventory (WHYMPI).
  • Emotioneel functioneren: (a) Profile of MoodStates(POMS) en (b) Beck Depression Inventory (BDI).
  • Verwacht en ervaren behandeleffect: Patient Global Impression of Change Scale (PGIC).

Psychologische interventies

Het programma omvat 10 wekelijkse sessies van elk anderhalf uur. De volgende onderwerpen kwamen achtereen volgens aan bod:

  • Inleiding tot cognitief-gedragsmatige interventie,
  • Ademhaling en ontspanning,
  • Aandachtmanagement,
  • Cognitieve herstructurering I,
  • Cognitieve herstructurering II,
  • Probleemoplossen,
  • Emotie management en assertiviteit,
  • Levenswaarden en doelen stellen,
  • Tijdmanagement- en bekrachtigingstrategieën,
  • Lichaamsbeweging, houdingsinstructie, aanpassing slaaphygiëne en terugvalpreventie.

De patiënten kregen handouds met een korte samenvatting en huiswerkopdrachten. Bovendien een CD met de adem en ontspanningsoefeningen uit sessie 2.

Er deden 40 patiënten mee in drie verschillende groepen. De uitval lag tussen de 22% tot 33%. Een recent afgestudeerde psychologie student voerde de behandelingen uit. Deze had 4 uur training in het programma ontvangen.

Resultaten

  • Pijn intensiteit nam in de voor-nameting significant af. De effect sterkte is groot, maar op follow-up 6 maanden later houdt dit geen stand.
  • Fysiek functioneren neemt tussen de voor en de nameting statistisch significant toe met een grote effect sterkte. Hoewel er wat terugval is in de follow-up blijft een deel van de verbetering behouden.
  • Emotioneel functioneren verbetert significanet tussen de voor en nameting. De effect sterkte is medium tot groot.
  • Verwacht en ervaren behandeleffect: het ervaren behandeleffect groter dan het (vooraf) verwachte behandeleffect. Belangrijk is het eigen oordeel dat de patiënten hebben over hun verbetering:
Direct na de interventie periode6 maanden later
Geen verandering0%10%
Kleine verbetering10,3%20%
Veel verbetering58,6%45%
Zeer veel  verbetering31%25%

 

Opmerkingen samenvatter

Dit onderzoek is voor fysiotherapeuten interessant omdat ze laat zien dat een multidimensioneel chronisch pijn programma goed uitvoerbaar is binnen de eerste lijn. Interessant ook is dat het programma niet uitgevoerd werd door een expert psycholoog maar door een beginnend psycholoog. Psychosomatisch fysiotherapeuten of fysiotherapeuten die zich via verschillende cursussen geschoold hebben in psychologische methoden, moeten een dergelijk programma ook makkelijk kunnen draaien. Zeker als er een goed draaiboek is dat structuur geeft. Ander belangrijk punt is dat het programma uitgevoerd is in de eerste lijn in een landelijke omgeving met relatief laag geschoolde deelnemers.

Bron: Cano-Garcia, F. J., et al. (2017). “Evaluation of a Psychological Intervention for Patients with Chronic Pain in Primary Care.” Front Psychol 8: 435.

Foto artikel door fizkes/ Shutterstock.

© www.PsychFysio.nl
drs. P. van Burken

Meer over dit onderwerp bij Psychfysio

Peter van Burken

Dertig jaar ervaring als fysiotherapeut/psycholoog. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Dans je vrij van pijn. Een cursus voor mensen met chronische pijn.

Nieuwsbrief

Database met 1225+ artikelen

Voorjaar 2020

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 19 maart. Prijs 1095,-  ...

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 22 april 2020. Prijs 895,-...

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 22 mei 2020. Prijs 595,-...

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 26 mei 2020. Prijs 595,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 3 juni 2020. Prijs 875,-...

Najaar 2020

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 1 september 2020. Prijs 1295,-...

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 3 september 2020. Prijs 1295,-...

Praktijk – Neurolinguïstisch Programmeren (NLP)

3 dagen. Start 4 september 2020. Prijs 595,-...

Belevingsgericht lichaamswerk binnen de fysiotherapie

5 dagen. Start 19 september 2020. Prijs 895,-...

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 3 november 2020. Prijs 595,-...

Data volgen

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start najaar 2020. Prijs: 875,-  ...

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start voorjaar 2021. Prijs 875,- Inschrijven...