10-4-De veerkracht van de patiënt versterken door lichaamsbewustwording training_51683152

De veerkracht van de patiënt versterken door lichaamsbewustwording training?

Psychologische veerkracht (resilience) is het vermogen om zich op positieve wijze aan te passen aan stress, trauma of andere negatieve gebeurtenissen. Psychologische veerkracht voorkomt het ontstaan van psychologische ontregelingen richting bijvoorbeeld psychopathologie. Veerkracht is ook voor fysiotherapeuten relevant omdat ze het ontstaan van stress gerelateerde musculoskeletale problematiek voorkomt en het herstel ervan verbetert.  Een centraal doel bij het omgaan met stress en herstellen van stress is het behouden van de homeostase van belangrijke lichaamsfuncties. Om daartoe in staat te zijn moet het brein via de interoceptie informatie ontvangen over de toestand van het lichaam. Bij interoceptie zijn veel banen en structuren betrokken waaronder de c-vezels, specifieke thalamus kernen, de insula (limbische sensorische cortex) en de anterior cingulate cortex (limbische motor cortex). De insula wordt gezien als het centrale knooppunt binnen de interoceptieve verwerking. De auteurs van dit artikel onderzochten of mensen die laag scoren op veerkracht interoceptieve informatie anders verwerken.

Methode

De onderzoekers lieten 46 proefpersonen een fysiek-psychologische aversieve stimulus ervaren. De onplezierige stimulus werd gecreëerd door via een mondstuk op gezette momenten weerstand aan de ademhaling te bieden. Dit is een onaangename en bedreigende stimulus. Deze stimulus werd aangeboden terwijl er een fMRI scan van het brein van de proefpersonen gemaakt werd. Uit eerder onderzoek bleek dat deze stimulus de onderstaande regionen activeert:

  • Insula.
  • Anterior cingulate cortex.
  • Mediale prefrontale cortex.

Het idee was dat mensen met weinig veerkracht bij aversieve stimulatie een hogere activatie hebben van deze drie regionen omdat ze meer bronnen nodig hebben om de stressrespons te reguleren. De 46 deelnemers werden ingedeeld in lage-, normale en hoge veerkracht op basis van de Connor-Davidson Resilience Scale  (CD-RISC). Voorafgaande aan het onderzoek vulden de deelnemers een vragenlijst in over interoceptief gewaarzijn (Body Awereness Questionnaire (BAQ)) en een vragenlijst over de mate van responsiviteit op lichamelijke sensaties (Body Responsiveness Questionnaire (BRQ)). Tijdens de test voerden de deelnemers een eenvoudige aandacht taak uit. Met een toets moesten ze aangeven of een pijl op een beeldscherm naar links of naar rechts wees. Als de achtergrond blauw was volgden er geen weerstanden op de ademhaling. Als de achtergrond geel was was er 25% kans dat er wel weerstand op de ademhaling volgde. Op deze wijze konden de auteurs ook het effect van anticipatie onderzoeken.

Resultaten

De deelnemers die laag scoorden op veerkracht scoorden minder hoog op interceptief gewaarzijn en interoceptieve responsiviteit dan de andere twee groepen. Hoewel deze deelnemers laag scoorden op interoceptief gewaarzijn en responsiviteit, vertonen ze wel een sterkere activatie van de insula en de thalamus tijdens weerstand op de ademhaling en bij anticipatie hierop. De onderzoekers speculeerden dat deze discrepantie tussen verlaagd interoceptief gewaarzijn en verlaagd gedragsmatig reageren enerzijds en de verhoogde activatie van interoceptieve hersenregionen anderzijds de slechte adaptatie aan stress kan verklaren. Het is alsof stress wel meer introspectieve  bronnen vraagt, maar dat de deelnemer zich hier tegelijkertijd minder bewust van is en hier ook minder naar handelt.

Opmerking samenvatter

De auteurs speculeren dat lichaamsbewustwording training daarom een goede kanshebber is om de veerkracht te verhogen. Fysiotherapeuten kunnen dit inzetten bij stress gerelateerde musculoskeletale problematiek. Feitelijk leert men de patiënt dan beter te luisteren naar zijn lichaam en hier ook wijzer naar te handelen. In het decennium waar zelfmanagement en zelfregulatie binnen de fysiotherapie centraal staat is het van belang dat fysiotherapeuten bij patiënten de vermogens trainen die adequate musculoskeletale zelfsturing en zelfmanagement mogelijk maken. Het optimaliseren van veerkracht via lichaamsbewustwording training is een interventie die goed binnen een fysiotherapeutische setting past.

Haase, L., Stewart, J.L., Youssef, B., May, A.C., Isakovic, S., Simmons, A.N., Johnson, D.C., Potterat, E.G., Paulus, M.P. (2016). When the brain does not adequately feel the body: Links between low resilience and interoception. Biological psychology, 113, 37-45.

Peter van Burken

Peter van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Meer nieuws van psychfysio:

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 3000+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Nieuwsbrief

Elke twee weken 3 tot 6 samenvattingen voor fysiotherapeuten.

Database met 1400+ artikelen

Najaar 2022

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 9 september 2022. Prijs € 1295,-…

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 16 september 2022. Prijs € 495,-…

De Mindful Fysiotherapeut

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 22 september 2022. Prijs € 1295,-…

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 4 oktober 2022. Prijs € 1295,-…

Pijn- en Stressmanagement technieken

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 14 oktober 2022. Prijs € 595,-…

Voorjaar 2023

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

3 dagen. Start 11 januari 2023. Prijs € 595,-…

Vrouw stretcht mindfull tegen rugpijn.

Belevingsgericht lichaamswerk binnen de fysiotherapie

5 dagen. Start 14 januari 2023. Prijs € 995,-…

De Running Fysiotherapeut

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 10 mei 2023. Prijs € 995,-…

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Wervelkolom -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 14 juni 2023. Prijs € 975,- …

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Extremiteiten -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 16 juni 2022. Prijs: € 975,-…

kngf-logo-klein
keurmerk-fysiotherapie-logo-klein
crkbo_instelling_rgb
NRTO-25jaar-logo-e1606314634587-klein