Additional menu

Copingstijlen bij handartrose aangrijpingspunt voor fysiotherapie

Ziektelast en functionele uitkomsten bij mensen met een chronische aandoening zijn niet alleen afhankelijk van ziekte-specifieke factoren, maar het heeft ook een psychosociaal aspect. Volgens het Common Sense Model (CSM) van Leventhal (Leventhal, 1992) zijn cognitieve en emotionele ziekte percepties en copingstijlen determinanten van gezondheidsuitkomsten. Aangezien copingstijlen veranderbaar zijn, kan dit wellicht een aangrijpingspunt voor therapie zijn. Dit is niet nieuw, maar onderzoek hiernaar is nog weinig uitgevoerd bij mensen met artrose, en zeker data over copingstijlen bij handartrose zijn schaars. Het doel van dit onderzoek is om bij die doelgroep de rol van gewrichtsklachten en copingstijlen op beperkingen vast te stellen.

Methode

Mensen met handartrose die de polikliniek van het Leids Universitair Medisch Centrum bezochten, werden gevraagd mee te doen. Dit onderzoek is deel van een groter onderzoek wat al sinds 2009 wordt uitgevoerd. Bij baseline kregen de deelnemers een lichamelijk onderzoek om de ernst van de ziekte vast te stellen – het aantal aangedane gewrichten, mate van pijnklachten, zwelling en deformiteiten en mobiliteit. Bij baseline en iedere twee jaar daarna kregen de deelnemers een radiologisch onderzoek. Beperkingen werden gemeten met de Functional Index for Hand OA (FIHOA). Copingstijl brachten de onderzoekers in kaart door middel van de Coping with Rheumatic Stressors vragenlijst (CORS).

Resultaten

In totaal namen 314 mensen deel. Na een jaar vulden 173 mensen de vragenlijst nogmaals in. Van deze mensen werd 68% geclassificeerd als fysiek beperkt volgens de afkappunten van de FIHOA. Gewrichten die pijnlijk waren tijdens palpatie, deformiteiten vertoonden en een beperkte bewegingsuitslag hadden, waren onafhankelijk positief geassocieerd met fysieke beperkingen, onafhankelijk van coping stijl. De copingstijl ‘comforting cognitions’(geruststellende gedachten) werd veruit het meest gebruikt bij pijn. Bij het omgaan met beperkingen was optimisme de meest gebruikte copingstijl. Bij het omgaan met afhankelijkheid was dit vooral ‘consideration’. Bij het toenemen van beperkingen namen ook de copingstijlen ‘geruststellende gedachten’ en ‘verminderen van activiteit’ toe. Wanneer men lager scoorde op ‘geruststellende gedachten’ nam de mate van beperkingen toe. Op de lange termijn was dit niet meer te zien. De associatie tussen beperkingen en verminderen van activiteit bleef wel bestaan. Pacing wordt vooral toegepast bij afname van het functioneren.

Opmerkingen samenvatter

Mensen ervaarden meer beperkingen wanneer ze fysieke activiteiten gingen verminderen. Het toepassen van geruststellende gedachten was geassocieerd met minder beperkingen. Ook bij pacing ervaren de mensen meer beperkingen. Ook op lange termijn waren deze laatste twee verbanden te zien. Als mensen met handartrose beperkingen ervaren, verminderen ze hun activiteiten, wat weer kan zorgen voor een afname in spierfunctie. Inzicht in deze copingstijlen kunnen een belangrijk aangrijpingspunt zijn voor therapie.

Bron: Liu, R., Damman, W., Kaptein, A.A., Rosendaal, F.R., Kloppenburg, M. (2015). Coping styles and disability in patients with hand osteoarthritis. Rheumatology (Oxford). 2015 Sep 10.

Samenvatter: Marjolein Streur
Redactie: Peter van Burken.

Meer over dit onderwerp bij Psychfysio

Gravatarfoto voor Peter van Burken

Peter van Burken

Dertig jaar ervaring als fysiotherapeut/psycholoog. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Reader Interactions

Om de twee weken 3-6 samenvattingen

Fysiotherapeut? ja nee

6000+ fysiotherapeuten ontvangen de nieuwsbrief.

Cursussen 2019

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 4 september 2019. Prijs 895,-...

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 17 september 2019. Prijs 1295,-...

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 3 oktober 2019. Prijs 1295,-...

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 8 november 2019. Prijs 595,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 11 december 2019. Prijs: 875,-...

Cursussen 2020

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 7 januari 2020. Prijs 595,-...

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 8 januari 2020. Prijs 875,-...

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 9 januari 2020. Prijs 1295,-...

Praktijk – Neurolinguïstisch Programmeren (NLP)

3 dagen. Start 13 januari 2020. Prijs 595,-...

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 15 januari 2020. Prijs 595,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Data voorjaar 2020 volgen. Prijs 875,-...