Additional menu

Pijnmodulatie profiel kan fysiotherapeut helpen de intensiteit van de therapie af te stemmen op de patiënt

De auteurs van dit artikel beschrijven het nut van het bepalen van een pijnmodulatie profiel (PMP). Een pijnmodulatie profiel wordt bepaald op basis van dynamische psychofysiologische stimulaties. Deze dynamische protocollen in het experimenteel oproepen van pijn inhibitie of pijn facilitatie voorspellen de klinische pijn beter dan klassiek statische parameters, zoals de pijndrempel. Er is ondertussen erg veel onderzoek gedaan naar het effect van stimuli (bijvoorbeeld temperatuur) op pijnmodulatie. Daarbij kunnen de stimuli als een spatiele en/of temporele serie aangeboden worden.

Inhibitie protocol
Een veel gebruikt protocol voor experimentele pijn inhibitie is gebaseerd op diffuse noxische inhibitoire controle (DNIC). Daarbij worden twee ruimtelijk gescheiden pijnstimuli aangeboden, waarbij de onderlinge interactie doorgaans pijninhibitie geeft. Bij mensen noemt men dit protocol conditioned pain modulation (CPM).

Facilitatie protocol
Pijn facilitatie wordt doorgaans bestudeerd via temporele summatie (TS). Daarbij biedt men een serie van identieke stimuli aan waarbij vervolgens een ‘windup’ effect ontstaat.

De respons van de cliënt op deze protocollen voorspelt toekomstige pijn en het effect van pijn medicatie. Op basis van de respons op conditioned pain modulation (CPM) of temporele summatie (TS) kan men de cliënt typeren op een klinisch spectrum tussen pro-nociceptief en anti-nociceptief. Zie figuur bovenaan deze samenvatting. Via CPM onderzoek heeft men ontdekt dat een breed scale van pijnsyndromen gekenmerkt worden door een verminderd vermogen tot pijn inhibitie, zoals fibromyalgie, temporomandibulaire disfuncties, en artrose. Bevindingen uit TS onderzoek tonen bij diezelfde syndromen een versterkte pijn facilitatie aan. Klinisch prospectief onderzoek toont dat patiënten die minder efficiënt CPM hebben, vaker chronische pijn ontwikkelen, bijvoorbeeld na thoracotomy, keizersnede, en buikoperaties. Het pijn modulatie profiel is echter geen statisch gegeven, na adequate pijntherapie (bijvoorbeeld na een heupoperatie) ziet men een verschuiving optreden richting anti-nociceptieve modulatie.
Ook zijn er aanwijzingen dat patiënten met minder efficiënt CPM in vergelijking tot patiënten met een efficiënte CPM meer gebaat zijn bij serotonine norepinefrine reuptake remmers die het decenderende inhibitoire systeem faciliteren. Terwijl patiënten die in versterkte mate TS vertonen meer baat hebben bij gabapentinoids of NMDA blokkers zoals ketamine die de neuronale sensitisatie inhiberen.

Opmerking samenvatter
De suggesties van de auteurs zijn ook voor fysiotherapeuten interessant. Ook fysiotherapeuten moeten constant inschatten welke patiënten  een goede pijn  modulatie hebben. Deze patiënten kunnen steviger trainingsprikkels verwerken. Bij patiënten die een slechte pijn modulatie hebben, zal men zeer licht en van onderaf de intensiteit van de trainingsprikkel moet opbouwen. Door gebruik te maken van bovenbeschreven testmethoden (CPM en TS) zou de patiënt te typeren zijn op het spectrum pro-nociceptief versus anti-nociceptief reagerend. De fysiotherapeut kan daar dan de intensiteit van de trainingsprikkels op aanpassen. Bovendien kan de fysiotherapeut het verloop van de therapie evalueren omdat bij adequate therapie er een verschuiving kan optreden richten anti-nociceptief reageren.
Binnen de fysiotherapie wordt nog geen of weinig gebruik gemaakt van stimulatie protocollen. Toch past het binnen onze setting. Het is als het ware te vergelijken met het elektrostimulatie onderzoek dat men vroeger veel gebruikte om zenuwgeleiding te bepalen. Met soort gelijke apparatuur en handelingen kan ook de pijnrespons van de cliënt op een stimulusprotocol in kaart gebracht worden. Zover is het echter nog niet. Misschien zal dergelijke stimulatie apparatuur/protocollen binnenkort op de markt voor fysiotherapeut verschijnen. Misschien kan zelfs de oude interferentie apparatuur, die nu waarschijnlijk op zolder staat, een nieuwe toepassing krijgen …

Bron: Yarnitsky, D., et al. (2014). “Pain modulation profile and pain therapy: between pro- and antinociception.” Pain 155(4): 663-665.

Samenvatter: Peter van Burken.
Redactie: Peter van Burken

© www.PsychFysio.nl / drs. P. van Burken.

Meer over dit onderwerp bij Psychfysio

Gravatarfoto voor Peter van Burken

Peter van Burken

Dertig jaar ervaring als fysiotherapeut/psycholoog. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Reader Interactions

Om de twee weken 3-6 samenvattingen

Fysiotherapeut? ja nee

6000+ fysiotherapeuten ontvangen de nieuwsbrief.

Cursussen 2019

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 4 september 2019. Prijs 895,-...

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 3 oktober 2019. Prijs 1295,-...

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 8 november 2019. Prijs 595,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 11 december 2019. Prijs: 875,-...

Cursussen 2020

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 7 januari 2020. Prijs 595,-...

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 8 januari 2020. Prijs 875,-...

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 9 januari 2020. Prijs 1295,-...

Praktijk – Neurolinguïstisch Programmeren (NLP)

3 dagen. Start 13 januari 2020. Prijs 595,-...

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 15 januari 2020. Prijs 595,-...

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 28 januari 2019. Prijs 1295,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Data voorjaar 2020 volgen. Prijs 875,-...