De mentale veerkracht van chronisch zieken hangt samen met positieve psychologie

Mentale veerkracht of incasseringsvermogen (resilence) is het vermogen om mentale gezondheid te behouden of te herwinnen ook al zijn er ernstige moeilijkheden. Dit concept bestaat al lang, maar 85% van de artikelen zijn de laatste 10 jaar gepubliceerd. Waarschijnlijk heeft dat te maken met de toegenomen aandacht voor positieve psychologie en  preventie. Veerkracht is aanvankelijk veel onderzocht bij kinderen en pubers die in slechte omstandigheden opgroeien. De auteurs van dit artikel richten zich op chronisch zieken en de factoren die geassocieerd zijn met mentale veerkracht.

Methode
De auteurs doorzochten de PsychInfo, Medline, en CINAHL van 1950 t/m mei 2009. Twee onderzoekers beoordeelden onafhankelijk de inhoud en kwaliteit van de studies. De kwaliteit werd beoordeeld met de STROBE.

Resultaten
Van de 475 gevonden artikelen konden er 52 geïncludeerd worden voor nadere analyse. Zes studies waren van goede kwaliteit, 32 van voldoende/matig en 4 studies waren van slechte kwaliteit. De chronische aandoeningen waren: cardiovasculair, CVA, HIV/AIDS, diabetes, kanker, reuma, hypertensie of combinaties daarvan.  De onderstaande  tabel geeft de factoren aan die geassocieerd zijn met mentale veerkracht bij chronisch zieken:

Psychologische factoren
  • Eigen-effectiviteitsverwachting.
  • Zelfwaarde.
  • Interne locus of control.
  • Optimisme.
  • Beheers oriëntatie (mastery).
  • Gehardheid (Hardiness:
  • Hoop.
  • Empowerment.
  • Acceptatie van ziekte.
  • Doorzettingsvermogen.
Sociale steun
  • Familie.
  • Vrienden.
Coping strategieën
  • Spiritualiteit.
  • Positieve cognitieve interpretaties.
  • Positieve levens oriëntatie.
  • ‘Sens of coherence’.
Betekenis en leerervaring zien
  • De zin van het ziekzijn begrijpen.
  • Ziekzijn als een leerervaring zien.

Opmerking samenvatter
Interessant is dat mentale veerkracht niet zozeer ontstaat door de afwezigheid van negatieve factoren zoals angst, depressie, pessimisme etc, maar juist vooral geassocieerd is met de aanwezigheid van positieve factoren. Het zijn precies die factoren die bestudeerd worden binnen de positieve psychologie. Fysiotherapeuten en andere hulpverleners moeten dus niet alleen negatieve factoren bij de patiënten identificeren en verminderen, maar ook positieve factoren bevorderen.
De module ‘Positieve psychologie’ van PsychFysio Opleidingen leert de deelnemer deze vaardigheden aan. Dat is niet alleen goed voor de patiënt, maar positieve psychologie wordt ook door de cursist als een prettige en verfrissende kijk ervaren.

Stewart, D. E., M.D., Yuen, T. (2011). A systematic review of resilience in the physically ill. Psychosomatics, 52, 199–209.

Peter van Burken

Peter van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Meer nieuws van Psychfysio:

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 3000+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Nieuwsbrief

Elke twee weken 3 tot 6 samenvattingen voor fysiotherapeuten.

Database met 1400+ artikelen

Najaar 2022

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 9 september 2022. Prijs € 1295,-…

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 16 september 2022. Prijs € 495,-…

De Mindful Fysiotherapeut

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 22 september 2022. Prijs € 1295,-…

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 4 oktober 2022. Prijs € 1295,-…

Pijn- en Stressmanagement technieken

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 14 oktober 2022. Prijs € 595,-…

Voorjaar 2023

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

3 dagen. Start 11 januari 2023. Prijs € 595,-…

Vrouw stretcht mindfull tegen rugpijn.

Belevingsgericht lichaamswerk binnen de fysiotherapie

5 dagen. Start 14 januari 2023. Prijs € 995,-…

De Running Fysiotherapeut

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 10 mei 2023. Prijs € 995,-…

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Wervelkolom -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 14 juni 2023. Prijs € 975,- …

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Extremiteiten -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 16 juni 2022. Prijs: € 975,-…

kngf-logo-klein
keurmerk-fysiotherapie-logo-klein
crkbo_instelling_rgb
NRTO-25jaar-logo-e1606314634587-klein