De mentale veerkracht van chronisch zieken hangt samen met positieve psychologie

Mentale veerkracht of incasseringsvermogen (resilence) is het vermogen om mentale gezondheid te behouden of te herwinnen ook al zijn er ernstige moeilijkheden. Dit concept bestaat al lang, maar 85% van de artikelen zijn de laatste 10 jaar gepubliceerd. Waarschijnlijk heeft dat te maken met de toegenomen aandacht voor positieve psychologie en  preventie. Veerkracht is aanvankelijk veel onderzocht bij kinderen en pubers die in slechte omstandigheden opgroeien. De auteurs van dit artikel richten zich op chronisch zieken en de factoren die geassocieerd zijn met mentale veerkracht.

Methode
De auteurs doorzochten de PsychInfo, Medline, en CINAHL van 1950 t/m mei 2009. Twee onderzoekers beoordeelden onafhankelijk de inhoud en kwaliteit van de studies. De kwaliteit werd beoordeeld met de STROBE.

Resultaten
Van de 475 gevonden artikelen konden er 52 geïncludeerd worden voor nadere analyse. Zes studies waren van goede kwaliteit, 32 van voldoende/matig en 4 studies waren van slechte kwaliteit. De chronische aandoeningen waren: cardiovasculair, CVA, HIV/AIDS, diabetes, kanker, reuma, hypertensie of combinaties daarvan.  De onderstaande  tabel geeft de factoren aan die geassocieerd zijn met mentale veerkracht bij chronisch zieken:

Psychologische factoren
  • Eigen-effectiviteitsverwachting.
  • Zelfwaarde.
  • Interne locus of control.
  • Optimisme.
  • Beheers oriëntatie (mastery).
  • Gehardheid (Hardiness:
  • Hoop.
  • Empowerment.
  • Acceptatie van ziekte.
  • Doorzettingsvermogen.
Sociale steun
  • Familie.
  • Vrienden.
Coping strategieën
  • Spiritualiteit.
  • Positieve cognitieve interpretaties.
  • Positieve levens oriëntatie.
  • ‘Sens of coherence’.
Betekenis en leerervaring zien
  • De zin van het ziekzijn begrijpen.
  • Ziekzijn als een leerervaring zien.

Opmerking samenvatter
Interessant is dat mentale veerkracht niet zozeer ontstaat door de afwezigheid van negatieve factoren zoals angst, depressie, pessimisme etc, maar juist vooral geassocieerd is met de aanwezigheid van positieve factoren. Het zijn precies die factoren die bestudeerd worden binnen de positieve psychologie. Fysiotherapeuten en andere hulpverleners moeten dus niet alleen negatieve factoren bij de patiënten identificeren en verminderen, maar ook positieve factoren bevorderen.
De module ‘Positieve psychologie’ van PsychFysio Opleidingen leert de deelnemer deze vaardigheden aan. Dat is niet alleen goed voor de patiënt, maar positieve psychologie wordt ook door de cursist als een prettige en verfrissende kijk ervaren.

Stewart, D. E., M.D., Yuen, T. (2011). A systematic review of resilience in the physically ill. Psychosomatics, 52, 199–209.

Meer van Psychfysio

Dertig jaar ervaring als fysiotherapeut/psycholoog. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 2750+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Database met 1300+ artikelen

Nieuwsbrief

Voorjaar 2021

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 27 januari 2021. Prijs € 595,-...

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 9 februari 2021. Prijs € 1295,-...

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 11 februari 2021. Prijs € 1295,-...

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 19 maart 2021. Prijs € 595,-...

Praktijk – Neurolinguïstisch Programmeren (NLP)

3 dagen. Start 23 maart 2021. Prijs € 595,-...

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 8 april 2021. Prijs € 875,-...

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 16 april 2021. Prijs € 1295,-...

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 21 april 2021. Prijs € 895,-...

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 18 mei 2021. Prijs € 595,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 9 juni 2021. Prijs € 875,-...

Najaar 2021

Rustig uitgevoerde aandachtsvolle beweging op de grond.

Belevingsgericht lichaamswerk binnen de fysiotherapie

5 dagen. Data najaar 2021 volgen. Prijs € 895,-...

CRKBO
KNGF-logo
keurmerk-fysiotherapie-logo