Additional menu

Mindful ademen reduceert pijn door directe beïnvloeding van pijngerelateerde hersenregionen

Uit onderzoek blijkt dat mindfulness  pijn kan verminderen. Het is echter nog niet bekend hoe mindfulness meditatie de activiteit in de hersenregionen beïnvloedt die verband houden met de pijn ervaring. De auteurs doen hier een onderzoek naar door gebruik te maken van een nieuwe fMRI techniek (PALS MRI).

Methode
De auteurs trainden 15 deelnemers (gem leeftijd 26 jaar) die geen ervaring hadden met meditatie in mindfulness ademmeditatie.
Voorafgaande aan de mindfulness ademmeditatie training werd eerst een fMRI gemaakt van de hersenen terwijl de deelnemer in rust was of terwijl de deelnemer (zonder training) op de adem moest letten (dit is de aandachtcontrole conditie in dit experiment). Tijdens deze baseline meting werd afwisselend een neutrale warmte stimulus op de rechter kuit gegeven of een pijnlijke warmte stimulus. Na deze eerste fMRI meting kregen de deelnemers 4 maal een training van 20 minuten in mindfulness ademmeditatie. Ze leerden in de eerste sessie om  de ademsensaties bij de neusvleugels te observeren. Daarbij moesten ze als ze afgeleid werden dit neutraal constateren om vervolgens de aandacht weer richting de ademsensaties te brengen. De aandacht was open en niet beoordelend van aard. In de vervolg sessie leerden ze ook aandacht bij de adembeweging /sensaties van de borstkas en buik te brengen. Bovendien werden tijdens de training geluidsopnamen van de fMRI aangeboden zodat de deelnemers daar alvast aan konden wennen.
Na deze training werd een tweede fMRI opname gemaakt wederom bestaande uit een rust periode gevolgd door een mindfulness ademmeditatie periode. In beide periodes werd de neutrale- of pijnlijke temperatuurstimulus aangebracht.

Resultaten
In vergelijking tot rust geeft ongetraind letten op de adem geen reductie in pijn intensiteit of pijn onplezierigheid. Mindfulness adem meditatie reduceert echter de pijnintensiteit met 40% en de pijn onplezierigheid met 57% ten opzichte van rust.
Meditatie reduceert tijdens de pijnstimulatie significant de activiteit in de primaire sensorische cortex (die overeenkomt met de stimulus locatie).
Personen met de grootse reductie in pijn intensiteit tijdens de mindfulness ademmeditatie tonen de grootste activatie tijdens meditatie van de rechter anterior insula en de bilaterale anterior cingulate cortex. Beide regionen zijn betrokken bij de cognitieve modulatie van pijn. Ze spelen een belangrijke rol bij de evaluatie van pijn intensiteit en de fine-tuning van affectieve verwerking die afgestemd is op de context.
De reductie in pijn onplezierigheid correleerde het sterkst met meditatieve activatie van de orbitofrontale cortex. Deze regio kan de affectie respons op pijn beïnvloeden door het manipuleren van de contextuele evaluaties van sensorische gebeurtenissen. Bovendien is de afname van pijn onplezierigheid gecorreleerd met een door meditatie geïnduceerde afname van thalamus activiteit. Omdat de thalamus een poort/sluis is van perifere sensorische informatie naar hogere (sub)corticale regionen kan ze de pijnstimuli buiten het bewustzijn houden. Meditatie sluit als het ware deze poort.

Opmerking samenvatter
Dit onderzoek laat zien dat een tamelijk eenvoudige mindfulness ademtraining  van 4x 20 minuten bij ‘beginners’ al een forse reductie kan geven in pijn intensiteit en pijn onplezierigheid van pijnstimuli. De reductie in pijn intensiteit en onplezierigheid correspondeert met een door meditatie geactiveerde of gedeactiveerde hersenregionen die op begrijpelijke wijze verbonden zijn met de pijn ervaring. Mindfulness training, in ieder geval in eenvoudige vorm zou als pijnmanagement strategie voor elke patiënt beschikbaar moeten zijn. Probleem binnen de gezondheidzorg is de ‘gespletenheid’ van de zorg, zelfs in de eerste lijn. Voor biomedische zaken moet men bij de fysiotherapeut zijn, voor psychologische zaken bij de psycholoog of psychiater. Voor een deel is dat terecht omdat elke veld zo zijn expertise heeft . Vanuit (a) biopsychosociaal perspectief en (b) multimodaal-monodiciplinair perspectief kan de fysiotherapeut in de eerste lijn, midden in de leefomgeving van de patiënt, best met eenvoudige psychologische technieken iets betekenen voor de patiënt. De multidimensionaliteit van de pijn is zo´n deelgebied. Mindfulness ademtraining kan naast meer biomedisch georiënteerde interventies aan de patiënt aangeboden worden. Dat is misschien wennen voor fysiotherapeuten die hun vak strikt afbakent tot ´bewegen´. Echter, fysiotherapeuten die zichzelf zien als het loket binnen de eerstelijn op het gebied van musculoskeletale problemen, zullen een meer holistische kijk op de patiënt en zijn pijn moeten hanteren. Het beïnvloeden van de psychologische dimensie bij musculoskeletale pijn valt dan, binnen bepaalde grenzen, ook onder hun verantwoording. Niet als core business, maar deze taak geheel links laten liggen is echt gekunsteld als we kijken naar de natuurlijke verwevenheid van biomedische en psychosociale factoren bij pijn. Bovendien moet een beroepsgroep die zichzelf dermate deskundig en professioneel acht dat ze direct toegankelijk is voor de patiënt ook een volwaardige zorg durven bieden op het gebied dat ze claimt. Net zoals een huisarts opgeleidt wordt om ook aandacht te schenken via counseling aan psychologische aspecten van de patiënt, behoort ook een fysiotherapeut dit op zijn deelgebied mee te nemen. We spreken dan niet over psychotherapie, maar over het herkennen en beïnvloeden van psychologische herstelbelemmerende factoren. Dat mag heus wat verder gaan dan het geven van een leefstijladvies of het aanbieden van graded exposure.

Bron: Zeidan, F., Martucci, K.T., Kraft, R.A., Gordon, N.S., McHaffie, J.G., Coghill, R.C. (2011). Brain mechanisms supporting the modulation of pain by mindfulness meditation. Journal of Neuroscience, 31(14): 5540-5548.

© www.PsychFysio.nl
drs. P. van Burken

Meer over dit onderwerp bij Psychfysio

Gravatarfoto voor Peter van Burken

Peter van Burken

Dertig jaar ervaring als fysiotherapeut/psycholoog. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Reader Interactions

Om de twee weken 3-6 samenvattingen

Fysiotherapeut? ja nee

6000+ fysiotherapeuten ontvangen de nieuwsbrief.

Cursussen 2020

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 7 januari 2020. Prijs 595,-...

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 8 januari 2020. Prijs 875,-...

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 9 januari 2020. Prijs 1295,-...

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 11 januari 2020. Prijs 1295,-...

Praktijk – Neurolinguïstisch Programmeren (NLP)

3 dagen. Start 13 januari 2020. Prijs 595,-...

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 15 januari 2020. Prijs 595,-...

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 28 januari 2019. Prijs 1295,-...

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 6 mei 2020. Prijs 895,-...

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 22 mei 2020. Prijs 595,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 3 juni 2020. Prijs 875,-...