Psychologische interventies bij fibromyalgie verlichten pijn, slaapproblemen, catastroferen, functionele status en gedeprimeerdheid

De  reviews die al zijn gedaan naar het effect van psychologische interventies bij fibromyalgie geven geen eenduidige conclusies. Bovendien is bij geen enkele review een meta-analytische methode gebruikt om de sterkte van het effect te bepalen. Dit zijn redenen voor de auteurs om zelf een meta-analyse op te zetten.

Methode

Via PubMed, PsychINFO en Cochrane Library  zoeken ze tot 1 juni 2009 met de combinatie: fibromyalgia AND treatment. Deze zoekactie levert 1530 unieke artikelen op die door twee onderzoekers verder werden bestudeerd. Zowel RCT’s als niet-gecontroleerde studies en niet gerandomiseerde studies werden meegenomen.
Bij de selectie werd ook de kwaliteit van de artikelen door twee onafhankelijke onderzoekers beoordeeld. Ook de data extractie vond onafhankelijk van elkaar plaats. Hedges’s g werd als maat voor effect sterkte genomen. Dit is een variant op Cohen’s d die corrigeert voor biases door kleine steekproef grote. De interpretatie is gelijk aan Cohen’s d. Drie moderator variabelen werden in de analyse betrokken: kwaliteit van de onderzoeken, behandeldosis, en behandelvorm. Wat betreft behandelvormen werden er zes typen onderscheiden:

  • Cognitieve gedragstherapie,
  • Relaxatie,
  • Educatie,
  • Gedragstherapie,
  • Mindfulness based interventies,
  • Anders….

Resultaten

Van de 1530 artikelen blijven er na selectie 23 bruikbaar voor de meta-analyse. De berekende effect sterktes waren als volgt:

*Hedges’s g

Pre-post Pre-follow-up TAU/WLC controle Active groepscontrole
Pijn intensiteit .37 .47 .34 .50
slaapproblemen .46 .41 .23 .36
depressie .33 .34 .44 .56
Functionele status .42 .52 .24 .52
catastroferen .33 .40 .11 .47

*Interpretatie effect sterkte:
klein = 0.20
medium = 0.50
groot = 0.80

Samenvattend zijn de effecten klein tot medium. Pijn intensiteit en depressie waren de enige uitkomstvariabelen waarbij de dosis van de behandeling invloed op het effect had: hoe meer behandelingen des te sterker de pijnreductie. Pijn intensiteit en slaapprobleem waren de enige twee variabelen waarbij de behandelvorm invloed had op de effectsterkte: cognitief gedragsmatige therapie bleek een groter effect te hebben op pijnreductie dan de overige psychologische interventies (Hedges’s g 0.60 versus 0.27). Ten aanzien van slaapproblemen bleek cognitieve gedragstherapie en relaxatie samen een effectsterkte te hebben die groter was dan de overige psychologische interventies (Hedges’s g 0.68 versus 0.21). De effectsterkte van cognitieve gedragstherapie was vergelijkbaar met de effectsterkste van medicamenteuze behandeling van fibromyalgie en vergelijkbaar met cognitieve gedragsmatige behandeling van andere pijnklachten.

Opmerking samenvatter

De effecten zijn weliswaar klein tot medium maar zinvol, consistent en robuust. Dat maakt een integratie van fysiotherapie met cognitieve gedragmatige interventies zinvol bij fibromyalgie.

Glombiewski, J. A., Sawyer, A.T., Gutermann, J., Koenig, K., Rief, W., Hofmann, S.G. (2010). Psychological treatments for fibromyalgia: A meta-analysis. Pain, 151, 280-295.

Peter van Burken

Peter van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Meer nieuws van Psychfysio:

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 3000+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Nieuwsbrief

Elke twee weken 3 samenvattingen voor fysiotherapeuten. Gratis, al 16 jaar lang. 6000+ fysiotherapeuten gingen je voor.

Database met 1500+ artikelen

Voorjaar 2023

Pijn- en Stressmanagement technieken

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 19 januari 2023. Prijs € 595,-…

De Mindful Fysiotherapeut

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 10 februari 2023. Prijs € 1395,-…

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

3 dagen. Start 8 maart 2023. Prijs € 595,-…

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 14 maart 2023. Prijs € 1395,-…

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 30 maart 2023. Prijs € 1395,-…

De Running Fysiotherapeut

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 10 mei 2023. Prijs € 995,-…

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 15 mei 2023. Prijs € 975,-…

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 20 mei 2023. Prijs € 495,-…

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 24 mei 2023. Prijs € 495,-…

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Wervelkolom -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 14 juni 2023. Prijs € 975,- …

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Extremiteiten -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 16 juni 2022. Prijs: € 975,-…

kngf-logo-klein
keurmerk-fysiotherapie-logo-klein
crkbo_instelling_rgb
NRTO_keurmerk-170px