fbpx

Additional menu

Lichte ontspannende massage ondersteunt de zelfregulatie van angstpatiënten

Fysiotherapeuten zullen in hun praktijk angstig gespannen patiënten tegenkomen. Een deel van deze patiëntengroep heeft een gegeneraliseerde angststoornis. Ze worden gekenmerkt door een scale van klachten zoals negatieve emoties, hoge morele ambities, een lage zelfwaardering, toegenomen spierspanning, pijn, rusteloosheid, onvermogen te ontspannen, overdreven reacties op kleine incidenten, moeite met concentreren, aanhoudende irritaties, en slaapproblemen.
Psychofarmacologisch wordt deze angststoornis behandeld met sedativa (benzodiazepines) en/of antidepressiva. Een cognitief-gedragsmatige aanpak helpt ook, zelfs in gecomputeriseerde vorm.
Lichte druk massage (druk= 1 gram/cm2) bleek spanning te verlichten bij zwangere vrouwen en reumapatiënten, en vrouwen met borstkanker. Het zou depressie en slaapproblemen verlichten en de kwaliteit van leven verbeteren.
Er is volgens de auteurs van dit artikel echter nog geen onderzoek gedaan naar de ervaring van patiënten met gegeneraliseerde angststoornis met lichte druk massage. De auteurs voeren daarom een interview-onderzoek uit.

Methode
8 patiënten met gegeneraliseerde angststoornissen in een psychiatrische polikliniek deden aan dit onderzoek mee. Allen werden behandeld met benzodiazepines en antidepressiva. Twee maal per week werd het gehele lichaam gemasseerd (lichte druk massage). Iedere patiënt kreeg tien sessies van 45 minuten.
Direct na de laatste massage werden de patiënten geïnterviewd. Het betrof en ongestructureerd interview met als doel het verhelderen van de ervaringen rond lichte druk massage. Het gesprek werd opgenomen en uitgeschreven en doormiddel van de wetenschappelijke fenomenologische methode van Griorgi geanalyseerd.

Resultaten
De deelnemers gaven aan een onderscheid te maken in hun ervaring tijdens de massage en na de massage.

Uit de interviews kwamen de volgende twee thema’s naar voren die betrekking hebben op de periode tijdens de massage:

  • De ervaring van ontspannen zijn in lichaam en psyche.
    • Enkele kenmerkende ervaringen: Ontspanning werd door elke patiënt genoemd. Een patiënt gaf aan dergelijke ontspanning nog nooit eerder ervaren te hebben. ‘Drijven’ en ‘licht zijn’ zijn termen die veel gebruikt worden om de ontspanning te beschrijven. Ervaring van warm strand wordt ook genoemd, evenals prettige herinneringen uit de kindertijd die weer bovenkomen van voor de angstperiode. Je vergeet de omgeving. Ik voel me kalm en in harmonie. Een enkeling moest het ontspannen gaandeweg leren.
  • Het ervaren van onvoorwaardelijke aandacht.
    • Enkele kenmerkende ervaringen: gevoel dat er voor je gezorgd wordt zonder iets terug te hoeven doen, wat vaak een nieuwe ervaring was. Er werden door de therapeut geen eisen gesteld. Voelt als de zorg die een kind krijgt (warm en comfortabel). Soms kost het even moeite deze onvoorwaardelijke aandacht te ontvangen/toe te laten. Even niet jezelf hoeven ‘goed te houden’, maar gewoon liggen en je goed voelen. Ik voel me waardevol.

Twee thema’s kwamen naar voren die betrekking hadden op de periode na de massage:

  • De ervaring van minder angst
    • Enkele kenmerkende ervaringen: de angst vermindering duurde één tot twee dagen. Ik ben anders ontspannen dan anders. Angst in geheel verminderd wat. De verminderde angst en toegenomen harmonie kan relaties met anderen verbeteren. Soms is er al verlichting bij eerste behandeling, soms later en bijvoorbeeld plotseling.
  • De ervaring van toegenomen zelfvertrouwen
    • Enkele kenmerkende ervaringen: ik functioneer beter in wat ik doe. Alles gaat me wat makkelijker af. Ik kan meer doen, en meer op mijn gemak. Gevoeld dat ik meer kracht en energie heb. Beter kunnen  omgaan met negatieve gedachten. Minder (negatief) op de sociale omgeving letten  Minder piekeren. Minder gefixeerd op zichzelf of alles wel goed is.

De auteurs vatten de essentie van de massage ervaring als volgt samen: de patiënten met sterke angst herontdekken hun capaciteiten weer van voor de angstperiode. Daardoor herinneren ze zich wat haalbaar is en putten daar zelfvertrouwen uit.
Het effect duurde in het algemeen slechts een dag, en soms nog de ochtend erna, maar niet langer. Dat is weliswaar kort, maar de ervaring moedigt wel aan nieuwe wegen in te slaan: bijvoorbeeld doordat men besluit zelf met de massage door te gaan of bijvoorbeeld een andere vorm van lichamelijke relaxatie op te zoeken. Bovendien ervoer men weer wat ze feitelijk (achter de angst) nog qua capaciteiten in huis hadden, dat geeft hoop en energie. Interessant is ook het directe effect van massage, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld het vertraagde effect van farmacotherapie of psychotherapie. Massage kan daarom de begin periode van deze therapieën als het ware overbruggen.

Opmerking samenvatter
Massage biedt de angstige patiënten dus diverse positieve ervaringen die zijn potentiaal tot zelfregulatie weer wat verhoogd. Punt wat niet genoemd werd in het artikel is dat deze vorm van massage mogelijk psychologische hulpverlening elders ondersteund. Immers de patiënt ervaart ontspanning, aandacht en toegenomen zelfvertrouwen. En herontdekt weer een stukje potentie die hij/zij voor de angststoornis had. Dit toegenomen vertouwen en hoop kan de psychologische hulpverlening die elders gegeven wordt positief faciliteren. Een onderzoek hiernaar binnen de (psychosomatische)fysiotherapie moet vrij eenvoudig uit te voeren zijn.

Bron: Billhult, A., Määttä, S. (2009). Light pressure massage for patients with severe anxiety. Complementary Therapies in Clinical Practice, 15(2), 96-101.

© www.PsychFysio.nl
drs. P. van Burken

Meer over dit onderwerp bij Psychfysio

Gravatarfoto voor Peter van Burken

Peter van Burken

Dertig jaar ervaring als fysiotherapeut/psycholoog. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Reader Interactions

Om de twee weken zes samenvattingen

Fysiotherapeut? ja nee

6000+ fysiotherapeuten ontvangen de nieuwsbrief.

Database met 1225+ artikelen

Cursussen

Voorjaar 2020

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 19 maart. Prijs 1095,- Inschrijven...

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 28 januari 2020. Prijs 1295,-...

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 22 april 2020. Prijs 895,-...

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 22 mei 2020. Prijs 595,-...

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 26 mei 2020. Prijs 595,-...

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 3 juni 2020. Prijs 875,-...

Najaar 2020

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 3 september 2020. Prijs 1295,-...

Praktijk – Neurolinguïstisch Programmeren (NLP)

3 dagen. Start 4 september 2020. Prijs 595,-...

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 3 november 2020. Prijs 595,-...

Data volgen

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start najaar 2020. Prijs: 875,- Inschrijven...

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start voorjaar 2021. Prijs 875,- Inschrijven...