Ziekteopvattingen bepalen bij COPD paniekaanvallen, angst, depressie, en ziekte-impact

Benauwdheid en kortademigheid bij COPD ontstaat door een complex samenspel van fysieke, psychologische, emotionele en functionele factoren. Angst en paniek bijvoorbeeld, kan het gevoel van ademnood buiten proporties versterken. Paniekstoornis en COPD komen relatief vaak samen voor. COPD patiënten met angst of paniek belanden vaker en langer in het ziekenhuis.
Één factor die het fysieke, sociale en maatschappelijke functioneren van COPD patiënten bepaalt zijn de ziekteopvattingen die de patiënt over zijn ziekte heeft (Scharloo, e.a., 2000).
De huidige studie onderzoekt de relatie tussen ziekteopvatting en paniek bij COPD patiënten.

Methode

Alle volwassen COPD patiënten (N=120) die onder behandeling of controle waren bij de longafdeling van een ziekenhuis kregen een set met vragenlijsten toegestuurd met de vraag deel te nemen aan dit onderzoek. 49% retourneert de ingevulde vragenlijsten (N=59).

Metingen

  • Ziekteopvattingen: The illness Perception Questionnaire – revised (IPQ-R) van Moss-Moriss e.a., (2002). De lijst werd aangepast voor COPD.
  • Angst en depressive: Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) van Zigmond, e.a. (1983).
  • Paniekstoornis: The Panic Disorder Severity Scale Self-Report (PDSS-SR) van Houck, e.a. (2002)
  • Gezondheidstatus: St. George’s Respiratory Questionnaire (SGRQ) van Jones, e.a. (1991).
  • Longparameters: FEV1%

Resultaten

Een selectie van enkele bevindingen uit de vragenlijsten met accent op ziekteopvattingen:
35% van de patiënten scoren op de HADS klinisch voor angst en 19% voor depressie. Angst en depressie hebben een significant verband met negatieve ziekte-opvattingen rond gevolgen van de ziekte en emotioneel beleven, en de gerapporteerde ziekte impact. Angst en depressie hingen echter niet samen met FEV1% of de lengte van de diagnose.
Bij 63% had de COPD een matige tot sterke impact op hun leven. Deze ziekte-impact hing samen met negatieve ziekteopvattingen (tijdlijn, gevolgen, label, en emotioneel beleven) .
63% had het afgelopen jaar en paniekaanval, 51% daarvan in de afgelopen maand. 71% van de patiënten die de afgelopen maand een paniekaanval hadden voldeden aan paniekstoornis volgens de PDSS-SR (score hoger dan 8). De paniekvragen lijst (PDSS-SR) correleerde significante met negatieve ziekte opvattingen (consequenties en emotionele beleving) en met angst , depressie en ziekte-impact, maar wederom niet met FEV1% of lengte van de diagnose.

Opmerkingen samenvatter

Dit onderzoek bevestigt eerder onderzoek dat bij COPD patiënten vaak angst, depressie, en paniekstoornis aanwezig is en dat de ziekte-impact aanzienlijk is. Bovendien laat dit onderzoek zien dat deze bevindingen voor een deel samenhangen met een negatieve kijk op hun ziekte (ziekte opvattingen).
Dat betekent dat fysiotherapeuten de ziekte opvattingen van COPD patiënten moeten verkennen en overmatig negatieve- en disfunctionele ziekteopvatting bespreekbaar moeten maken. Dit is belangrijk, omdat een deel van het functioneren van COPD (angst, depressie, paniekaanvallen en ziekte-impact, maar ook de eerder genoemde ziekenhuisopnamen) niet of slechts ten dele samenhangen met de ernst en de duur van de ziekte.
Geïnteresseerden kunnen op www.ziekteperceptie.nl een aangepaste Nederlandstalig ziekteperceptie vragenlijst vinden: de IPQ-K

Howard, C., Hallas, C.N., Wray, J., Carby, M. (2009). The relationship between illness perceptions and panic in chronic obstructive pulmonary disease. Behaviour Research and Therapy, 47(1), 71-76.

Peter van Burken

Peter van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Meer nieuws van Psychfysio:

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 3000+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Nieuwsbrief

Elke twee weken 3 samenvattingen voor fysiotherapeuten. Gratis, al 16 jaar lang. 6000+ fysiotherapeuten gingen je voor.

Database met 1500+ artikelen

Voorjaar 2023

Pijn- en Stressmanagement technieken

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 19 januari 2023. Prijs € 595,-…

De Mindful Fysiotherapeut

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 10 februari 2023. Prijs € 1395,-…

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

3 dagen. Start 8 maart 2023. Prijs € 595,-…

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 14 maart 2023. Prijs € 1395,-…

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 30 maart 2023. Prijs € 1395,-…

De Running Fysiotherapeut

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 10 mei 2023. Prijs € 995,-…

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 15 mei 2023. Prijs € 975,-…

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 20 mei 2023. Prijs € 495,-…

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 24 mei 2023. Prijs € 495,-…

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Wervelkolom -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 14 juni 2023. Prijs € 975,- …

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Extremiteiten -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 16 juni 2022. Prijs: € 975,-…

kngf-logo-klein
keurmerk-fysiotherapie-logo-klein
crkbo_instelling_rgb
NRTO_keurmerk-170px