De effectiviteit van biofeedback bij spierspanningshoofdpijn en migraine

De auteurs beschrijven hun omvangrijke review (120 studies) naar de effectiviteit van biofeedback bij spierspanningshoofdpijn en migraine. De bevindingen zijn als volgt samen te vatten:

Algemene effectiviteit en specificiteit

In algemeen heeft biofeedback robuuste behandeleffecten van medium sterkte voor beide vormen van hoofdpijn. Een klinische betekenisvolle verbetering ligt bij migraine rond ½ standaarddeviatie en bij spierspanningshoofdpijn rond één standaard deviatie.

Migraine patiënten mogen tussen de 56% -65% meer verbetering van de hoofdpijn verwachten in vergelijking tot een wachtgroep. Ten opzichte van een placebogroep is effect kleiner, want placebo geeft zelf al 44% verbetering. Het verschil tussen biofeedback en relaxatie is niet statistisch significant.
Conclusie: biofeedback helpt bij migraine, maar is niet specifiek.

Patiënten met spierspanningshoofdpijn mogen 69% verbetering verwachten tegen 31% bij geen behandeling. En ook ten opzichte van placebo (38%) of relaxatie(45%) is biofeedback superieur.
Conclusie: biofeedback helpt bij spierspanningshoofdpijn en is specifiek.

De gemiddelde effecten van biofeedback bleken voor beide vormen van hoofdpijn stabiel over een follow-up periode van 15 maanden.

Deze effectiviteit geldt voor alle biofeedback methoden die gehanteerd werden bij migraine. In volgorde van oplopende effectsterkte: EEG-FB, EMG-FB, TEMP-FB, TEMP-FB+Relaxatietraining of EMG-FB, BVP-FB (blood-volume puls feedback). De onderlinge verschillen in effectsterkte zijn echter niet statistisch significant.
Bij spierspanningshoofdpijn werd nagenoeg alleen EMG-FB gebruikt.
Het effect is het sterkst op hoofdpijn frequentie. Andere variabelen waar effect zichtbaar is zijn eigeneffectiviteit verwachting (selfefficacy) en spierspanning. Het effect op angst en depressie die aanwezig is bij hoofdpijn is nog onvoldoende onderzocht.

Voorspellende variabelen

Bij migraine blijkt thuistraining een belangrijk element voor het effect en het behoud ervan. Een therapiehandleiding voor thuis verhoogt de effectiviteit van biofeedback met 20%.
Chroniciteit voorspelt (tegen intuïtief) een beter behandelresultaat bij beide vormen van hoofdpijn.
Er is geen bewijs gevonden dat een specifieke elektrode locatie bij spierspanningshoofdpijn de effectiviteit bepaald. Ook voor het aantal behandelingen is geen bewijs voor verschil in effectiviteit. Of de effecten van biofeedback bij patiënten chronische spierspanningshoofdpijn anders zijn dan bij patiënten met episodische spierspanningshoofdpijn is nog onvoldoende onderzocht.

Nestoriuc, Y., Martin, A., Rief, W., Andrasik, F. (2008). “Biofeedback treatment for headache disorders: a comprehensive efficacy review.” Applied Psychophysiology and Biofeedback 33: 125-140.

Peter van Burken

Peter van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Meer nieuws van Psychfysio:

Zin in een leuke en boeiende cursus?

Kijk dan hier voor inspiratie!

" 3000+ tevreden fysiotherapeuten gingen je voor. "

Nieuwsbrief

Elke twee weken 3 samenvattingen voor fysiotherapeuten. Gratis, al 16 jaar lang. 6000+ fysiotherapeuten gingen je voor.

Database met 1500+ artikelen

Voorjaar 2023

Pijn- en Stressmanagement technieken

Pijn- en Stressmanagement technieken

3 dagen. Start 19 januari 2023. Prijs € 595,-…

De Mindful Fysiotherapeut

De Mindful Fysiotherapeut

8 dagen. Start 10 februari 2023. Prijs € 1395,-…

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

Werken met beleving en emotie binnen de fysiotherapie

3 dagen. Start 8 maart 2023. Prijs € 595,-…

Vrouw doet pilates oefeningen en voorkomt daardoor rugpijn.

Fysiopilates opleiding

9 dagen. Start 14 maart 2023. Prijs € 1395,-…

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

Dansante Fysiotherapie op basis van Laban/Bartenieff

8 dagen. Start 30 maart 2023. Prijs € 1395,-…

De Running Fysiotherapeut

De Running Fysiotherapeut

5 dagen. Start 10 mei 2023. Prijs € 995,-…

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut

5 dagen. Start 15 mei 2023. Prijs € 975,-…

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

Acceptance and Commitment Therapy bij pijn

3 dagen. Start 20 mei 2023. Prijs € 495,-…

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

Motivational interviewing en oplossingsgericht coachen

3 dagen. Start 24 mei 2023. Prijs € 495,-…

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Wervelkolom -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Wervelkolom –

4 dagen. Start 14 juni 2023. Prijs € 975,- …

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn - Extremiteiten -

Motorisch trainen bij musculoskeletale pijn – Extremiteiten –

4 dagen. Start 16 juni 2022. Prijs: € 975,-…

kngf-logo-klein
keurmerk-fysiotherapie-logo-klein
crkbo_instelling_rgb
NRTO_keurmerk-170px