Spring naar content
Psychfysio
  • NIEUWS
  • E-LEARNING
  • CURSUSSEN
  • COMMUNITY
  • WIE WIJ ZIJN
    • Wie wij zijn
    • Docenten
    • Nieuwsbrief
    • Goed doen
Psychfysio
  • NIEUWS
  • E-LEARNING
  • CURSUSSEN
  • COMMUNITY
  • WIE WIJ ZIJN
    • Wie wij zijn
    • Docenten
    • Nieuwsbrief
    • Goed doen

Optimistische stemming vermindert catastroferen en zo de pijn intensiteit

06/07/2013 | Peter Van Burken | catastroferen, optimisme
Vrouw in een blazer schrijft 'possible' op een schoolbord, met 'im' doorgehaald, symboliseert optimisme
Optimisme tempert catastroferen en verlaagt zo de pijnbeleving, zelfs tijdens een koudeprikkeltaak.

Een korte optimisme-oefening voorafgaand aan pijnprovocatie vermindert pijnintensiteit. De winst blijkt te lopen via minder catastroferen over de ervaren pijn, niet via veranderde pijnverwachting. Praktisch: eenmalige ‘Best Possible Self’-instructie kan eenvoudig meegegeven worden.

Optimisten gaan beter met pijn om en hebben een lagere pijn sensitiviteit. Deze relatie is echter nog niet causaal vastgesteld via experimenteel onderzoek. Ook de route waarlangs optimisme de pijn ervaring beïnvloedt is nog onduidelijk. De auteurs toetsen daarom in hun onderzoek of (1) een optimistische stemming tijdens een pijnprovocerende taak (cold pressure task) tot minder negatieve verwachtingen rond de pijn intensiteit leidt en of (2) een optimistische stemming tot minder catastroferen over de ervaren pijn leidt.

Methode

In dit onderzoek werden 79 studenten random verdeeld over een experimentele conditie en een controle conditie. In de experimentele conditie werd direct voorafgaande aan de cold pressure test een optimistische stemming uitgelokt. Dit gebeurde door de ‘best possible self’ taak. Deze taak bleek uit eerder onderzoek een optimistische stemming uit te lokken. De taak in het kort beschreven: denk één minuut aan ‘jij op je best’. Schrijf daar dan 15 minuten over. Verbeeld je tot slot datgene wat je gedetailleerd beschreven hebt. De controle groep schreef over het verloop van een ‘gangbare dag’.

Primaire metingen

  • Optimisme: Life Orientation Test (LOT-R). (Scheier, e.a. 1994) voorafgaande aan pijnprovocatie.
  • Catastroferen: aangepaste Pain Catastrophizig Scale (Sullivan, e.a., 1995) na de pijnprovocatie.
  • Verwachte pijn: VAS één item voorafgaande aan pijnprovocatie.
  • Ervaren pijn: VAS één item tijdens pijnprovocatie op 20 sec, 40, sec, 60 sec, en 20 na pijn provocatie.

Resultaten

De experimenten taak ‘Best Possible Self’ (BPS) bleek geslaagd in die zin dat ze een optimistische stemming opriep.
Ten aanzien van pijn: de deelnemers in de BPS groep ervoeren een significant lagere pijn intensiteit tijdens de cold presure test dan de controle groep.
Wat betreft mogelijke werkingsmechanismen: de verwachte pijn intensiteit verschilde niet tussen de groepen, catastroferen wel. De deelnemers in de BPS groep catastrofeerden minder over de ervaren pijn. Bij mediatie analyse bleekt dat ‘minder catastoferen over pijn’ inderdaad het effect van optimisme op de pijnervaring verklaarde.

Lees verder:  Optimisme beschermt de kwaliteit van leven bij stress

Opmerkingen samenvatter

Een fysiotherapeut die oog en oor heeft voor psychologische factoren, en hier ook tijd voor neemt, kan de patiënt instrueren in de ‘Best Possible Self’. Deze korte eenmalige instructie (eventueel op papier uitgeschreven) kan de patiënt dan zelf thuis uitvoeren. De ‘Best Possible Self’ is een bekende oefening uit de positieve psychologie. Een fysiotherapeut begeeft zich daarmee niet op het terrein van de psychotherapeut.
Fysiotherapeuten die verstand hebben van Neuro-Linguïstisch Programmeren (NLP) gebruiken deze oefening vaak al op het moment dat zij de patiënt gedetailleerd de gewenste toestand laten oproepen.

Bron:

Hanssen, M. M., Peters, M. L., Vlaeyen, J. W., Meevissen, Y. M., & Vancleef, L. M. (2013). Optimism lowers pain: Evidence of the causal status and underlying mechanisms. Pain, 154(1), 53-58. doi: 10.1016/j.pain.2012.08.006

* Meld een spelfout of onjuistheid.

Peter Van Burken

Peter Van Burken

Psycholoog / ex-fysiotherapeut. Auteur van Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut en het boek Mindfulness en Fysiotherapie. Initiator en docent Psychfysio opleidingen.

Posts navigation

← Chronische pijnpatiënten met een goede relatie laten zich dagelijks minder door hun pijn beperken
Vooral negatieve stemming ondermijnt de attitude en intentie tot meer bewegen →

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang wekelijks een nieuwsbrief met drie samenvattingen op het gebied van fysiotherapie en het biopsychosociale model.

Inschrijven
Cursussen 2026

Wij bieden hoogwaardige en betaalbare nascholing voor fysiotherapeuten. Een biopsychosociale benadering staat daarbij centraal.

  • Contact
  • Cursussen
  • Nieuwsbrief
  • E-learning (blended)
  • Tijdschriften
  • Goed doen
  • Privacybeleid
  • AI versus mensenwerk
  • Disclaimer Psychfysio opleidingen
  • Algemene voorwaarden
  • Klachtenprocedure
© 2026 Psychfysio opleidingen | Middelhoeve 33, Nieuwegein