Een patiënt die hoog scoort op neurotisisme heeft minder voordeel van positief denken
Positief denken helpt niet voor iedereen even goed. Patiënten met hoge neurotisisme-scores profiteren minder van herinterpretatie en andere positieve copingstrategieën. Dit heeft gevolgen voor aanpak en verwachtingsmanagement bij psychosociale begeleiding.
De alledaagse aanmoediging ‘denk positief’ bij moeilijkheden zou weleens niet voor iedereen even gemakkelijk toe te passen zijn. Neurotisisme bijvoorbeeld is een persoonlijkheidstrek waarbij mensen meer negatieve emoties ervaren. Voor een deel ligt dit vast in het temperament. Recente studies tonen aan dat personen die hoog scoren op neuroticisme niet alleen negatieve stimuli sneller en eerder herinneren en verwerken, ze interpreteren ambigue stimuli ook meer negatief. Mensen die hoog scoren op neuroticisme worden niet alleen gekenmerkt door veel negatieve emoties, maar ook door problematische copingstrategieën als terugtrekken, wishful thinking en negatieve emotiegerichte coping, volgens een meta-analyse uit 2007 (Coner & Smith e.a. 2007). Door deze geneigdheid tot negatieve emoties en de problematische coping kunnen zij misschien minder gemakkelijk cognitieve strategieën zoals positief denken inzetten om negatieve emoties te veranderen. De auteurs willen dit nader onderzoeken.
Onderzoek 1
In het onderzoek van de auteurs vroegen ze 68 studenten (50% man) zich te verbeelden dat ze erg graag naar een bepaalde opleiding wilden, maar dat ze overal afgewezen werden. Vervolgens moesten ze de mate van negatieve emoties scoren en aangeven welke positieve of negatieve copingstrategieën ze tijdens de verbeeldingstaak hanteerden. Voorbeelden van positieve copingstrategieën waren: de situatie in een meer positief licht zien, nadenken over hoe je de situatie ten goede kan veranderen, iets ervan proberen te leren. Voorbeelden van meer negatief gerichte coping waren ‘focussen op de negatieve emoties, en die uiten’. Tot slot werd ook de mate van neuroticisme gemeten.
Resultaat
Regressieanalyse toont inderdaad dat hoogscoorders op neurotisisme minder voordeel hebben van positieve coping op emoties dan laagscoorders.
Onderzoek 2
In een tweede studie kijken ze niet naar het spontane gebruik van de copingstrategieën, maar werd dit bewust gemanipuleerd. Ook nu moesten de studenten zich weer de bovenbeschreven vervelende situatie voor de geest halen, maar een deel moest bewust de positieve copingstrategieën inzetten en het andere deel de negatieve copingstrategieën, om daarna hun emotionele reacties op te tekenen. De studenten werden verbaal begeleid om de twee typen coping daadwerkelijk zoals bedoeld in te zetten.
Resultaat
Ook nu bepaalde de mate van neuroticisme of men baat had bij de positieve coping.
Onderzoek 3
In een derde studie moesten de studenten zich een persoonlijke onplezierige levensgebeurtenis uit het verleden voor de geest halen. En ook nu moesten ze welbewust de positieve of de negatieve coping inzetten.
Resultaat:
Positief herinterpreteren gaf als copingstrategie minder negatieve emoties dan ‘herkauwen’ van de situatie. Maar ook nu hebben hoogscoorders op neuroticisme hier geen echt voordeel van.
Opmerking samenvatter
Het is inderdaad doorgaans verstandig een patiënt aan te moedigen een vervelende situatie vanuit een positiever perspectief te bezien, hem/haar actief naar oplossingen te laten zoeken, en hoe vervelend de situatie ook is er iets van te leren. Een patiënt ervaart daardoor mogelijk minder negatieve emoties. Echter, uit dit onderzoek blijkt dat dit makkelijker gezegd dan gedaan is voor een patiënt die hoog scoort op neuroticisme. Ik vermoed dat fysiotherapeuten dit ook vanuit de praktijk herkennen. Bij sommige patiënten valt een opmerking goed en werkt een opmerking of advies, maar bij anderen niet.
Het huidige onderzoek illustreert mooi de functie van de indeling in complexiteitsniveaus wat betreft psychosociale problematiek bij de patiënt. Bij patiënten met een in psychologisch of psychosociaal opzicht gecompliceerd gezondheidsprobleem zal er voldoende zelfsturing aanwezig zijn, waardoor alledaagse psychologische adviezen zoals beschreven in het bovenstaande onderzoek in goede aarde kunnen vallen. Bij patiënten van matig complex niveau is de emotionele zelfregulatie beperkt door bijvoorbeeld uitputting en stress, of zoals in dit onderzoek door ongunstige persoonskenmerken zoals neuroticisme. Hier werkt een eenvoudig, goedbedoeld advies niet of minder goed. En daar begint dan ook het onderscheid tussen de generalist-fysiotherapeut en de specialist PSF. Deze laatste heeft de kennis en vaardigheden in huis om ‘adviezen’ wel in te laten dalen en uitvoerbaar te maken. Want ook hoogscoorders op neuroticisme kan men soms meer optimisme aanleren (bijvoorbeeld ten aanzien van hun gezondheidsprobleem), maar daar is wel een wat langere en consistente manier van begeleiding voor nodig.
