Een vragenlijst naar de eigen-effectiviteit verwachting ten aanzien van pijn (PSEQ)
De PSEQ meet specifiek het vertrouwen van patiënten om activiteiten uit te voeren ondanks pijn. Hoge scores koppelen aan minder medicatiegebruik, betere stemming en meer re-integratie. Handig referentiekader voor het inschatten van pijn-gerelateerde zelfeffectiviteit in de klinische praktijk.
Eigen-effectiviteit verwachting is de verwachting iets te kunnen: ‘ik kan het…’. Deze verwachting over de eigen-effectiviteit bepaalt hoeveel inspanning we leveren en hoe lang we dat volhouden (ondanks obstakels of negatieve ervaringen). Ten aanzien van pijn geldt:
- Het vertrouwen de pijn te kunnen tolereren verhoogt de pijntolerantie.
- Het vertrouwen ondanks de pijn toch bepaalde activiteiten te kunnen uitvoeren, correleert met het al dan niet daadwerkelijk gaan uitvoeren van die activiteit.
Veel vragenlijsten naar de eigen-effectiviteit verwachting ten aanzien van pijn noemen echter niet de pijn in de vragen. Ze vragen of mensen verwachten bepaalde activiteiten uit te kunnen voeren. Nicholas maakte echter een vragenlijst waarbij de pijn wel expliciet genoemd werd in de vragen: ‘Denk je dat je x kan uitvoeren terwijl je pijn hebt?
Dit is belangrijk omdat blijvende pijnverlichting niet altijd bij chronische pijn bereikt wordt en men dus moet leren te ‘leven’ met de pijn. Nicholas (1989) publiceerde een vragenlijst die wel de context van pijn meet: de Pain Self-Efficacy Questionnaire (PSEQ).
In het huidige artikel bespreekt de auteur de onderzoeken naar de betrouwbaarheid en validiteit van de PSEQ.
| Populatie | N | gemid | mediaan | Onderste kwartiel | Bovenste kwartiel | Anders… |
| Chronische lage rugpijn | 103 | 25,8 | 26,5 | 15 | 34 | Interne consistentie Cronbach alfa: 0,92 |
| Soortgelijke groepen als hierboven | 26,7 26,3 |
Test her test 3 mnd r = 0,73 | ||||
| Chronische pijnpatiënten vóór revalidatie in cognitief-gedragsmatig programma | 1306 | 23 | 22 | 14 | 33 | Interne consistentie: Cronbach alfa: 0,93 |
In correlationele studies blijkt de vragenlijst zich te gedragen volgens de verwachtingen. Mensen die hoog scoren op de PSEQ:
- gebruiken minder medicatie,
- de pijn had minder impact in het dagelijks leven,
- de stemming was beter,
- ze catastrofeerden minder etc.
Verder correleert de score op de PSEQ zoals verwacht met pijncoping, dropout, werkhervatting. Factoranalyse brengt in twee studies één factor aan het licht die rond de 60% van de variantie kan verklaren: een aanwijzing dat de vragenlijst slechts één ding meet.
Bespreking
Een goede en werkbare vragenlijst. Door de uitslag op deze vragenlijst te vergelijken met de uitslagen die in de tabel genoemd staan, kan de fysiotherapeut inschatten of zijn patiënt hoog of laag scoort op de eigen-effectiviteitsverwachting ten aanzien van pijn.
Pain S-E Questionnaire (PSEQ)
(M.K.Nicholas (1989); vrij vertaald door P. van Burken)
Naam :________________________________ Datum: ______________
Geef aan hoeveel vertrouwen u erin heeft dat u de volgende activiteiten op dit moment kunt uitvoeren, ondanks de pijn die u heeft. Om uw antwoord aan te geven moet u één getal omcirkelen op de schaal onder elke vraag: 0 betekent ‘geheel geen vertrouwen’ en 6 betekent ‘volledig vertrouwen’.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
Nogmaals, deze vragenlijst vraagt niet of u deze dingen wel of niet gedaan heeft, maar meer hoeveel vertrouwen u er in hebt dat u deze dingen op dit moment kunt uitvoeren, ondanks uw pijn.
1. In kan plezier beleven in dingen, ondanks de pijn.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
2. Ik kan de meeste huishoudelijke activiteiten doen (bijvoorbeeld opruimen, afwassen etc), ondanks de pijn.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
3. Ik kan met mijn vrienden omgaan zo vaak als ik gewend was, ondanks mijn pijn.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
4. Ik kan in de meeste situaties met mijn pijn omgaan.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
5. Ik kan een bepaalde vorm van werk doen, ondanks de pijn (met ‘werk’ wordt bedoeld: huishouden, betaalde en onbetaalde arbeid etc.).
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
6. Ik kan nog steeds veel van de dingen doen die ik plezierig vind om te doen, zoals hobby’s of andere vrijetijdsbesteding, ondanks de pijn.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
7. Ik kan zonder medicatie met mijn pijn omgaan.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
8. Ik kan nog steeds de meeste van mijn doelen in mijn leven halen, ondanks de pijn.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
9. Ik kan een normaal leven leiden, ondanks de pijn.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
10. Ik kan geleidelijk meer actief worden, ondanks de pijn.
0 1 2 3 4 5 6
Geheel geen volledig
vertrouwen vertrouwen
